จังหวัดสกลนคร

39. วัดพระธาตุเชิงชุมวรวิหาร   ตั้งอยู่บนถนนเจริญเมืองเทศบาลเมืองสกลนคร  เป็นโบราณสถาก่าแก่คู่เมืองสกลนครสิ่งสำคัญในวัดนี้คือ  องค์พระธาตุเจดีย์ก่ออิฐถือปูนสี่เหลี่ยม  สูงประมาณ  ๒๔  เมตร ยอดฉัตรเหนือองค์พระธาตุเชิงชุมทองค่ำบริสุทธิ์  สร้างคอบรอยพระพุทธบาทของพระพุทธเจ้าสี่พระองค์   และได้ปรัดิษฐานบรมสารีริกธาตุไว้ตรงกลางขององค์พระธาตุ  นอกจากนี่ตรงบริเวณใกล้กันมีวิหารประดิษฐานหลวงพ่อองค์แสนที่ชาวสกลนครเคารพนับถือมาก

40. วัดพระธาตุนารายณ์เจงเวง   ตั้งอยู่ที่บ้านธาตุ  ห่างจากตัวเมืองประมาณ  ๕  กิโลเมตรสิ่งสำคัญในวัดี่คือ  องค์พระธาตุที่ประกอบด้วยปรางค์องค์เดียว  สร้างด้วยหินทรายบนฐานศิลาแลงขนาดใหญ่  สลักลวดลายลงบนเนื้อหิน  มีทับหลังจำหลักภาพพระกฤษณะฆ่าสิงห์  เป็นศิลปะแบบบาปวน   ราวพุทธศตวรรษ  ที่๑๕-๑๖ ลวดลายยังมีลักษณะสมบูรณ์ตามตำนานเชื่อกันว่าเป็นฝีมือผู้หญิงสร้างทั้งหมด  เพื่อแข่งกับผู้ชายพี่สร้างพระธาตุภูเพ็ก

41. วัดพระธาตุดุม  ตั้งอยู่ที่บ้านธาตุดุม  ตำบลงิ้วค่อน   อำเภอเมืองสกลนคร   สิ่งที่สำคัญในวัดคือ  พระธาตุดุมซึ่งเป็นพระปรางค์องค์เดียว   สร้างด้วยศิลาแลง เช่นเดียวกับพระธาตุนารายณ์เจงเวง   แต่องค์ปรางค์เล็กกว่าและมีเพียบยอดเดียว  ไม่มีฐานรับรอง   ที่ทับหลังทั้งสี่ด้าน  ทิศเหนือเป็นภาพนารายณ์บรรทมสินธุ์  นอกจากนี่ยังมีภาพเทวดาทรงพาหนะเหนือหน้ากาล   และมีสัตว์ต่างๆ เช่น  ช้าง  สิงห์  ประกอบไปด้วย  เป็นแบบศิลปะเขมรบาปวน
อายุราวพุทธศตวรรษที่  ๑๖-๑๗ 

42. วัดป่าสุทธาวาส   ตั้งอยู่ในอำเภอเมืองสกลนคร  สิ่งสำคัญในวัดนี่คือ พิพิธภัณฑ์ อาจารย์มั่น   พระอาจารย์สายวิปัสสนากรรมฐานที่มีผู้เคารพทั่วประเทศ    สร้างด้วยกระเบื้องดินเผาเป็นแบบสถาปัตยกรรมสมัยไทยประยุกต์ภายในพิพิธภัณฑ์มีรูปหล่อเหมือนกับท่านอยู่ในท่านั่งสมาธิ  และมีตู้กระจบบรรจุอิฐ ของท่านที่แปรสภาพเป็นแก้วผลึกใสสีขาวว่างอยู่บนฐานสูง  นอกจากนี้ยังมีตู้แสดงเครื่องอัฐบริขาร  รวมทั้งประวัติความเป็นมาของท่าน ซึ่งได้มามรณภาพ  ณ  วัดนี้

43. วัดดอยธรรมเจดีย์  ตั้งอยู่ในอำเภอเมือง  เป็นวัดที่พระอาจารย์แบน    ธฯกาโร  พระวิปัสสนาสายพระอาจารย์มั่น  ภูริทัตโต  จำพรรษา  และพุทธศาสนิกชนนิยมไปปฏิบัติธรรม  เป็นวัดที่ตั้งอยู่บริเวณตั้งอยู่ที่เขาภูพาน  มีบรรยากาศเงียบสงบ  ภายในวัดมีสิ่งสำคุญคือ  พระอุโบสถซึ่งสร้างภายใต้เพิงผาหิน  ตกแต่ง ภายในอย่างสายงาม  แต่ภายนอกจะสร้างจะดูเป็นสิ่งก่อสร้างที่สร้างกลมกลืนไปกับธรรมชาติ  มีสระน้ำกว้างใหญ่  มีศาลาและมีที่พักปฏิบัติธรรมของคนทั่วไป

44. พระธาตุภูเพ็ก   ตั้งอยู่ที่ตำบลนาห้วยบ่อ   อำเภอพรรณนานิคม  องค์พระธาตุสร้างอยู่บนเขาภูพาน  ต้องเดินขึ้นบันได  ๔๙๑  ขั้น แรกสร้างให้ศาสนสถานในศาสนาฮินดู  ภายหลังดัดแปลงเป็นพุทธสถาน  มีคำกล่าวในตำนานว่า  กลุ่มผู้ชายสร้างพระธาตุภูเพ็กขึ้น  เพื่อแข่งขันกับกลุ่มผู้หญิง  ที่สร้างพระธาตุนารายณ์เจงเวง แต่ต้องกลลวงจึงสร้างไม่เสร็จ   องค๋พระธาตุสร้างด้วยหินทราย  อยู่บนฐานศิลาแลงมีผังเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสย่อมุม  
ด้านหน้าเชือมต่อกับมณฑป  รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าตัวปราสาทสูง  ๒.๖๗  เมตร  สร้างยังไม่ทันแล้วเสร็จ  ยอดหลังคาตั้งแต่ขื่อทิ้งไว้เท่านั้น  สันนิฐานว่าพระธาตุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๖

45. วักถ้ำขาม  ตั้งอยู่บนยอดเขาลูกหนึ่งของเทือกเขาภูพาน  ในเขตบ้านคำข่า หรือที่ชาวบ้านเรียกกันว่า  ภูถ้ำขาม   อยู่ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ  ๖๐  กิโลเมตร   เดิมเป็นสถานที่ที่พระอาจารย์ฝั่น   อาจาโรพระวิปัสสนากรรมฐานสายอาจารย์มั่น ภูณิทัตโต  ใช้เป็นที่บำเพ็ญเพียรฝึกวิปัสสนากรรมฐาน  มีความสงบวิเวก  และธรรมชาติสวยงาม  สามารถมองเห็นทิวทัศน์  ของคลื่นภูเขาไปจนสุดลูกหูลูกตา

46. วัดป่าอุดมสมพร   ตั้งอยู่ที่อำเภอพรรณนิคม  ห่างจากตัวเมืองสกลนครประมาณ  ๓๗  กิโลเมตร  เป็นสถานที่ที่พระอาจารย์ฝั้น  อาจาโร   พระวิปัสสนากรรมฐานสายอาจารย์มั่น  ภูริทัตโต  จำพรรษาและพัฒนาวัดให้ดีขึ้นตามลำดับจนมรณภาพ  ภายหลังวัดป่าอุดมสมพร  มีพิพิธภัญฑ์อาจารย์ฝั้น   อาจาโร  ลักษณะพิพิธภัณฑ์เป็นรูปเจดีย์ฐานกลมกลีบบัวสามชั้น  ปลายยอดแหลม  ตั้งอยู่บนเนินดินที่อยู่บริเวณใกล้เคียงยกสูงขึ้น  บริเวณโดยรอบตกแต่งเป็นส่วนหย่อมและสระน้ำขนาดใหญ่  ภายในพิพิธภัณฑ์มีรูปปั่นอาจารย์ฟั่น  และตู้กระจกบรรจุอัฐิ  ด้านฝาผนังโดยรอบเป็นตู้กระจกแสดงเครื่องอัฐบริขารลัประวัติความเป็นมาของท่านจนถึงมรณภาพ

47. วัดคำประมง  ตั้งอยู่ที่บ้านคำประมง อำเภอพรรณนานิคม  ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ  ๔๐  กิโลเมตร ภายในบริเวณวัดสร้างด้วยสถาปัตยกรรมสมัยใหม่  ตั้งติดกับหนองน้ำขนาดใหญ่   บรรยากาศสงบเงียบ
มีการจัดสวนและไม้ดอกเป็นระเบียบสวยงาม  เป็นวัดที่สร้างขึ้นเป็นสถานที่วิปัสสนากรรมฐานของหลวงปู่สิม  พุทธาจาโร  พระวิปัสสนากรรมฐานสายอาจารย์มั่น  ภูริทัตโต อีกรูปหนึ่ง

48. วัดพระธาตุศรีมงคล  ตั้งอยู่ที่ตำบลบ้านธาตุ  อำเภอวาริชภูมิ  ห่างจากที่ว่าการอำเภอวาริชภูมิ  ประมาณ  ๙ กิโลเมตร   สิ่งสำคัญในวัดนี่คือ  พระธาตุศรีมงคล  ซึ่งเป็นเจดีย์ฐานสี่เหลี่ยมยอดแหลม  ตกแต่งด้วยศิลปะยุกต์ใหม่   ก่ออิฐถือปูน  ประดับด้วยลายเครื่องปั้นดินเผา  บริเวณฐานเป็นพุทธประวัติของพระพุทธเจ้าประดับด้วยลากระเบื้อง  ดินเผาเช่นเดียวกัน  นับเป็นพระธาตุคู่เมืองของชาวอำเภอวาริชภูมิ  

49. วัดถ้ำอภัยดำรงราม   ตั้งอยู่บนยอดเขาจุดที่สูงที่สุดในเขตตำบลปทุมวาปี  อยู่ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ  ๑๐๕  กิโลเมตร  เป็รสถานที่จำพรรษาของอาจารย์วัน  อุตตโม  พระวิปัสสนาสายพระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต
ซึ่งได้มรณภาพไปแล้ว สิ่งสำคัญภายในวัดได้แก่  พิพิธภัณฑ์ อาจารย์ วัน  อุตตโม  มีรูปเป็นทรงจัตุรมุก ๒  ชั้น ประกอบด้วยหินอ่อนทั้งหลัง  ชั้นล่างแต่งเป็นห้องแสดงภาพประวัติของ พระอาจารย์ตั้งแต่เกิด  และตู้จกแสดงเครื่องอัฐบริขาร   และรูปปั่นของอาจารย์วัน  ในท่านั่งสมาธิ และเครื่องสักระบูชาที่ตกแต่งไว้อย่างสวยงามบริเวณใกล้เคียงกันเป็น้ำพวง  ประดิษบานพระมุกจรินทร์องค์ใหญ่จรดเพดานหลังคา