จังหวัดเลย

27. วัดศรีคุณเมือง อยู่ที่ถนนชายโขง   ซอย๗  สร้างเมื่อ  พ.ศ. ๒๔๘๕  วัดนี้เป็นแหล่งรวมศิลปะทั้งแบบล้านนาและแบบล้านช้าง  ดังจะเห็นได้จาดโบสถ์ซึ่งมีหลังคาลดหลั่นอย่างศิลปะล้านนา  ศิลปะที่สำคัญหลายชิ้น  เช่น  พระพุทธรูปไม้จำหลัก  ลงรักปิดทอง  ปางประทานอภัยแบบล้านช้าง   มีพระศกเป็นบ่มเหล็กแหลม
พระกรรณค่อนข้างแหลมและยาว  สันนิษฐานว่ามีอายุในราวศตวรรษที่  ๒๔-๒๕  นอกจากนี่วัดยังมีธรรมาสน์ไม้แกะที่สลัก ลงรักปิดทองทุกด้าน  ที่พนักหลังมียอดคล้ายปราสาท  ด้านหน้าโบสถ์มีภาพจิตกรรมประดับอยู่เต็มหน้าบัน  ภาพทั้งหมดเป็นนิทานชาดก ชุดพระเจ้าสืบชาติซึ่งวาดขึ้นใหม่แทนของเดิม

28. วัดท่าแขก ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำโขง  ห่างจากอำเภอเชียงคาน  ๒  กิโลเมตร  เป็นวัดโบราณเก่าแก่ ภายในพระอุโบสถมีพระพุทธรูป  ๒องค์  สกัดจากหินแกรนิตทั้งก้อน  หน้าตักกว้าง  ๒ ศอก  เป็นพระพุทธรูปเก่าแก่และศักดิ์สิทธ์ เป็นที่นับถือของประชาชน  ริมสองฝั่งของแม่น้ำโขงเป็นอย่างมาก  วัดนี้เป็นวัดธรรมยุตอีกแห่งหนึ่งของภาคอีสาน

29.  วัดพระพุทธบาทถ้ำผาบิ้ง  ตั้งอยู่บริเวณถ้ำผาบิ้ง  อำเภอวังสะพุง  กรมศิลปากรจดทะเบียนเป็นโบราณสถานแห่งแรกของจังหวัดเลยพร้อมกับพระธาตุศรีสองรัก  เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๙๘  ภายในถ้ำมีรอยพระพุทธบาทขนาดใหญ่อยู่บนเพดานถ้ำ  ลวดลายและนิ้วพระบาทไม่ปรากฏชัด  ขนาด กว้าง  ๒ฟุต  ยาว  ๓ฟุต

30.  วัดพระพุทธบาทภูควายเงิน  อยู่ที่บ้านอุมุง  ตำบลบุฮม  การเดินทางให้เสนทางเชียงคานปากชม  ระยะทาง ๖  กิโลเมตร  ถึงหมู่บ้านผาแบ่นมีทางแยกเข้าบ้านอุมุง  ๓  กิโลเมตร  จะถึงทางขึ้นเป็นทางลูกรังระยะทาง  ๑  กิโลเมตร   พระพุทธบาทภูควายเงินเป็นรอยพระพุทธบาทยาวประมาณ  ๑๒๐  เซนติเมตร  กว้าง  ๖๕   เซนติเมตร
ประดิษฐานบนหินลับมีด  รอยพระพุทธบาทภูควายเงินเป็นที่เคารพสักการะของชาวบ้านในแถบนี้มากจะมีงานเทศกาลประจำปีวันเพ็ญเดือน  ๓  ทุกปี

31. วัดป่าสัมมานุสรณ์  ตั้งอยู่ที่บ้านโคกมน  ตำบลผาน้อย  อำเภอวังสะพัง  เป็นวัดป่าวิปัสสนากรรมฐานสายพระอาจารย์มั่น  ภูริทัตโต  สิ่งสำคัญในวัดนี่ก็คือ  พระเจดีย์วัดสัมมานุสรณ์สร้างตามแบบของกรมศิลปกร ขนาดฐานขององค์เจดีย์กว้างยาวด้านละ ๒๕  เมตร  สูง  ๓๓  เมตร  ก่อสร้างด้วยโครงเหล็ก  และ ประดับด้วยกระเบื้องเคลือบอย่างดี

32. วัดพระธาตุศรีสองรัก  ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำหมัน  อำเภอด่านซ้าย สร้างในสมัยกรุงเศรีอยุธยาเพื่อเป็นสักขีพยานในการช่วยเหลือกันระหว่างกรุงศรีอยุธยาและกรุงศรีสัตนาคนหุตจุดเด่นของวัดคือ  พระธาตุศรีสองรักมีรูปทรงสัณฐานบัวเหลี่ยมคล้ายพระธาตุพนม  สร้างขึ้นสมัยกรุงศรีอยุธยา  พ.ศ.  ๒๑๐๓  องค์ประธานสูงประมาณ  ๓๐  เมตร  ฐานเป็นรูปสี่เหลียมจัตุรัสนอกจากนี้ภายยังมีพระพุทธรูปปางนาคปรกอีกด้วย  จะมีงานนมัสการพระธาตุอย่างใหญ่โตทุกปีในช่วงเดือน ๖  มีประชาชนเคารพนับถือกันมาก

33. วัดโพธิ์ชัยนาพึง  ตั้งอยู่ที่ตำบลนาพึง  อำเภอนาแห้ว  มีพระพุทธรูปสำคัญและศักดิ์สิธิ์เป็นที่เคารพของชาวบ้าน คือ พระเจ้าองค์แสน หรือพระพุทธรูปฝนแสนห่า  ซึ่งประพระพุทธรูปโบราณคู่บ้านคู่เมืองมาหลายชั่วอายุคน  ประทับขัดสมาธิราบ   พระพักตร์ยาวรี ยอดพระเมาฬีเป็นเปลวเพลิง  พระสังฆาฏิเป็นท้องนาค  สันนิษฐานว่าจะเป็นพระพุทธรูปสมัยเชียงแสน  นอกจากนี้ ภายในวิหารหรือชาวบ้านเรียกว่า อาราม  มีจิตรกรรมฝาผนังเป็นรูปพุทธประวัติและวรรณกรรมท้องถิ่น ที่ผนังด้านเหนือมีจารึกว่าภาพเขียนดังกล่าวขึ้นมาเมื่อจุลศักราช  ๑๒๑๔   ตรงกับ  พ.ศ.  ๒๓๙๕  ในราชกาลพระบาทสมเด็กพระจอมเกล้าเจ้าอยู่  และด้านนอกพระอุโบสถหลังเดียวกันนี่ยังมีภาพจิตรกรรมซึ่งเขียนขึ้นในสมัยหลังคือเมื่อ  พ.ศ. ๒๔๕๓   เป็นภาพที่นำพระพุทธรูปองค์แสนมาสรงน้ำและเปลี่ยนเครื่องทรงทุกปี  นับเป็นโบราณสถานและโบราณวัตถุ ที่มีค่ายิ่งของจังหวัดเลย

34.  วัดลาดปู่  หรือ  วัดพระธาตุสัจจะ  ตั้งอยู่ที่บริเวณบ้านที่ลี่อำเภอท่าลี่  อยู่ห่างจากตัวอำเภอดอกบัวบาน  ๒ กิโลเมตร  สิ่งสำคัญในวัดนี่คือพระธาตุสัจจะ  มีกลีบ  ๓  ชั้น  สูงประมาณ  ๑  เมตร  ตั้งอยู่รอบพระธาตุสัจจะ  องค์พระธาตุสูง  ๓๓  เมตร  มีลักษณะคล้ายคลึงกับพระธาตุพนม  มีเศรตฉัตร  ๗  ชั้น  ประดิษฐ์ไว้บนยอสุดของพระธาตุ